Yol (1982)

Rejissor : Şerif Gören, Yılmaz Güney

Senarist : Yılmaz Güney

Aktyorlar : Tarık Akan, Şerif Sezer, Halil Ergün və b.

1982də bir filmə baxırıq. Gördüyümüz, Bergman, Bresson, Antonioni deyil, ümumiyyətlə Avropa deyil. Asyada fırlanan uzun bir yoldu. Şərqi qərbə, şimalı cənuba bağlayan bir yoldu. Şəhərləri bir-birinə bağlayan yollar insanları da bir-birinə bağlayır; ümidlərini, arzularını, xəyallarını, talelərini.

Uşaq olanda baxırdım Yeşilçam filmlərinə. Gözləmədiyin anda ortaya çıxıb bütün problemləri həll eləyən yaraşıqlı kişiləri, saf və təmiz qadınları sevirdim, amma buna inana bilmirdim. Nə vaxt bir qurtarıcı gözləsəm əlim həmişə boşa çıxırdı. Hamı qorxduğu şeyləri yaşamalıdı. Bunu göstərən kino lazım idi mənə. Bu film, axtardığım, illərdi həsrətində olduğum filmdi. Qurtarıcının gəlmədiyi, “yaxşı” anlayışının belə çirklənmiş olduğu filmdi. Bu əsl filmdi. Düzdü, bu filmdən əvvəl istədiyim şeyləri göstərən çox kinoya baxmışam, amma 1982-ci ildə sərt rejimin hakim olduğu, Yeşilçamın “diktatorluğu” dövründə çəkilmiş bir film hər ehtimalda daha dəyərlidi.
Təbii ki, filmdə qeyri-adi, heç birimizin xəbəri olmadığı şeylər göstərilməyib. Necə ki “La Notte”də qadınları görmüşdük burda da qadınları görürük. Sadəcə burda biraz daha çox əziyyət görürlər. Həyatlar onsuzda həmişə eyni olur. Hamımızın başına gələn hadisələr eynidi. Harda olur olsun talelər axır-əvvəl bir-birinə bənzəyir. Qadınlar yenə əzilir, yenə heçə sayılır. Demək olar eyni şəraitdə ölən at və qadın kimi; ölməzdən əvvəl eyni münasibəti görən at və qadın kimi.

yol-filmi

Gördüyümüz şeylər realdı, yaşananlar realdı. Namus, qeyrət ləkəsidi ki, yaxılıb insanların qəlblərinə. İllərdi yığılır, yığılır, əzir qadınları, yox edir insanları. Seçki hüququ versəzdə, baş tacı eləsəzdə axır əvvəl yer tapıb çıxır üzə. Azar kimi bir şeydi, genetikamızda var, qurtulmaq olmur.

Bazı şeyler vardır anlatılması güçtür. Hem anlatması güçtür, hem de anlaması.

Kişilər də elə ağ günlü deyil. Onlar da bəlalar yaşayırlar. Nolsun ki, çox adama əzab verirlər, nə qədər sevsələr də ailələrini narahat eləmədən yaşaya bilmirlər? Eləməmək haqları yoxdu, qanunlar çox-çox əvvəldən yazılıb. Bu qanunları yazanları nə onlar, nə də onların valideynləri görüb.
Türkiyənin o vaxtlarda olan şəraitidəki ayrı bir dərddi. Bədbaxt olanları daha da bədbaxt eləyən rejim. Bir nəsli bir məsələ yolunda həlak eləyən rejim, amma neyləyəsən? Qanuna kim qarşı gələ bilər ki?

yol-filmi2İşte Suriye sınırı, dikenli tellerle, mayınlarla döşenmiş Suriye sınırı. Babamın, yüzlerce köylünün ayağını, kolunu, kafasını uçuran mayınlar, yüzlerce köylünün mezarı olan sınırlar. İşte Suriye toprakları, on adım ötede, ama gidemiyorsun, anlatamıyorsun halini kimseye, kimse anlamak istemiyor seni.

Yaşadıqları sadəcə məcburiyyətdi. Hamı ailəsini rahat evdə, isti yorğan döşəkdə saxlamaq istəyir. İstəyir ki, uşaqları təhsil alsın, desin-gülsün, üzlərindəki gülümsəmələri kədərlə bölünməsin, amma olmur ki olmur.

Bütün işi böyüklər tutur, cəfasını uşaqlar çəkir. Bir uşaq başqa bir uşağı yetim qoyur. Budur onların görüb götürdüyü sonrada başqalarına ötürdüyü.

Advertisements

13 thoughts on “Yol (1982)

      1. paulydeathwish says:

        Oh no, I just must use the Google translator. So I’m not sure if I’m saying what I mean. So far I only have some Turkish books. I am always behind on learning. But I haven’t found any Azeri instruction books. Bazen Google iyidir. 🙂 –Paul

        Liked by 2 people

      2. migarium says:

        It seems you met the good day of google translate:) Because many times, google translate is in it’s bad day and many Turkish word is becoming the subject of humor in it’s hand. For example, “to be angry” word in Turkish is “kızmak”. But, “kız” root of this word does have the “girl” meaning in same. If people write “kız” root with past tense suffix like “dı”, so “kızdı” word can be undertstood “girl” again:) Even people can spend the minutes on google translate for laughing for seeing these:)

        Already, these two languages are on the same roots, my dear Earthling friend. With the days, when you get used to the sounds of the Turkish letters, I am sure you will more understand the other languages which do have the similar sounds with these letters.

        And, a good effort that you showed:)

        Liked by 1 person

      3. paulydeathwish says:

        Yes, now my college studies are taking all my time. I wish I could return to Turkish studies. And then hopefully find an Azerbaijani book.

        Oh yes, the Google translate can make funny errors 🙂 I believe it! I only use it when I must. For example, I don’t understand any Turkish (maybe one or two words) or Azeri. So it is very helpful to me for reading.

        But then if I use it for writing, I’m not sure what exactly I’m saying 🙂

        Thank you my friend,

        Paul

        Liked by 1 person

      4. migarium says:

        Step by step my dear Earthling friend. Don’t rush. I already know how you are busy, and I am trying not to take your time too much especially in last year:) Someday we will make our conversation in Turkish, I believe that, maybe not too much, some of them, but it will be:)

        Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s